Kiropraktik (Chiropractic), omurga ve eklemlerin çalıştırılmasına dayalı bir tedavi sistemidir. Bu hastalıkların temel olarak omurgadaki işlev bozukluğunun sinir sistemini ve organların işlevlerini etkilenmesinden kaynaklandığını öne süren Amerikalı hekim Daniel David Palmer (1845-1913) tarafından başlatılmıştır. Daniel David Palmer, bu düşünceyi, 1895′te sağır bir hastasını omurgaya uyguladığı tedaviyle iyileştirmesinden sonra geliştirmiştir.
Palmer, kiropraktik sözcüğünü, Yunanca’da “el” anlamına gelen cheiro ve “yapmak” anlamına gelen praktikos sözcüklerinden türetmiştir. 1897′de de bu tedaviyi öğretmek amacıyla, Palmer Institute and Chiropractic Infırmary’yi (Palmer Enstitüsüsü ve Kiropraktik Kliniği) kurmuştur. Bu tarihten itibaren kiropraktik hızla yayılmış ve yararları kabul edilmiştir. ABD’de, en büyük ikinci sağlık hizmetidir.

İlkeleri
Kiropraktik, modern yaşamın, travma, yaşlılık, fiziksel ve ruhsal sıkıntı ya da gerilimlerin sonucu olarak, kas iskelet sisteminde, özellikle de omurgada anormalliklere yol açtığı ilkesinden hareket eder. Omurların sinir sistemini etkileyecek biçimde yerinden kayması ya da çıkmasına subluksasyon denir. Bu, sinir uyarılarının iletimini etkiler, vücudun doğal iyileşme yetisini azaltır. Bu tedaviyi uygulayanlar, omurga boyunca, sinirlere baskı yapan noktaları bulmaya çalışarak ve çeşitli seçenekleri deneyerek, sinir sisteminden beyne giden ve vücuttaki dokuların işlevlerini yerine getirmesini, onarımını, yeniden oluşumunu sağlayan hattaki tıkanıklıkları ortadan kaldırmaya çalışırlar. Kiropraktik tedavi, vücudun işlevlerini geliştirmeyi, bunun sonucunda da bağışıklık sistemini güçlendirmeyi ve hastalıklara karşı direnci artırmayı amaçlamaktadır.

Tanı
Kiropraktik tedavi uygulayanların, tedaviye başlamadan önce omurganın işlev durumunu tam olarak bilmesi gerekir. Bu, tıbbi geçmişin öğrenilmesi, fiziksel inceleme (doku ve organ muayenesi dahil), duruş testleri, kas testleri ve omurga röntgenleriyle gerçekleştirilir. Kronik bir sağlık sorunu varsa, genellikle çeşitli tedaviler bir arada kullanılır.

Tedavi
Tedavide, altındaki ve üstündeki omurlarla birlikte hareket edeceği yönde güç uygulanarak, omurun konumu değiştirilir. Bu yapılırken hız, derinlik ve güç denetlenir. Bu tedavinin uygulanması, eğitim ve deneyim gerektirir, bu nedenle yalnızca bu alanda uzman kişiler tarafından yapılmalıdır.
Bu tedavinin en yaygın biçimleri, döndürme ve omurların elle yerleştirilmesidir. îlkinde, hastanın vücudunu rahatsız olmadan ve acı duymadan döndürebileceği kadar döndürmesi ve esnetmesi sağlanır, ikincisinde ise hareket, ani bir itişle, genellikle bir “kırt” sesi gelinceye kadar, normal sınırların üstünde bir güçle yapılır.
Bu tedaviyi uygulayanlardan bazıları, tedavilerini yalnızca ikinci tiple sınırlandırmışlardır. Ancak çoğu, bunun yanı sıra, yumuşak dokuya yönelik tedavilerle, ani baskı, ısı, nefes ve duruş egzersizlerini de kullanırlar. Birçoğu da, tedaviden sonra omurga üzerindeki yumuşak dokuların rahatlatılması ve ısıtılması için masaj uzmanı çalıştırır.
Kiropraktik tedavi, daha çok, sırt ağrısı, yineleyen incinmeler ve spor incinmeleri, siyatik, eklem iltihabı, romatizma ve öne ve arkaya ani hareket ile gelişen yaralanma gibi kas iskelet sistemi hastalıkları ile migren ve gerilime bağlı baş ağrılarının tedavilerinde kullanılmaktadır. Ayrıca astım, sindirim sistemi hastalıkları, âdet sorunları ile duruş sorunlarına ve omurga bozukluklarına yol açan kas gerginliklerinin tedavisinde de kullanılabilmektedir.