DİŞ TEDAVİLERİ

Diş tedavileri, diş çürümeleriyie ve hastalıklarıyla mücadele ya da ağzın ve dişlerin işlevlerinin geliştirilmesi amacıyla yapılabileceği gibi, estetik nedenlerle de yapılabilmektedir.

DOLGU
Dolgu, dişin çürüyen kısmının doldurulması ve dişteki boşluğun büyümesinin önlenmesi amacıyla kullanılan metal, porselen ya da plastik malzemedir. Bir diş doldurulurken, dişteki çürüğün alınabilmesi için, dişin o kısmının delinerek çıkarılması gerekir. Küçük çürüklerde bu gerekmeyebilir. Sonra dişteki boşluk, istenen sonuca göre altın, gümüş alaşımları, porselen ya da plastikle doldurulur. Plastik ve porselenin, doğal dişten ayırt edilmesi daha zordur, bu nedenle ön dişlerin doldurulmasında özellikle tercih edilir. Metal dolgular ise daha güçlüdür. Dolgu, yerel ya da genel anestezi ile ya da diazot monoksit gazı yardımıyla yapılabilir.

KANAL TEDAVİSİ
Kanal tedavisi, ölü ya da iltihaplanmış dişin merkezinin ya da dişözünün alınmasıdır, Dişözü, kök kanalından geçen sinirler, kan damarları ve lenf dokusundan oluşur. Şiddetli diş ağrılarının önlenmesi ya da enfeksiyon, darbe vb. nedenlerden kaynaklanan apselerin ortadan kaldırılması için, genellikle kanal tedavisi gerekmektedir. Kanal tedavisiyle bir diş kurtarılabilir; ancak diş bu tedaviyle kurtarılamayacaksa dişin çekilmesi gerekir.

Boşalan diş, genellikle plastik bir maddeyle doldurulur. Tedaviden sonra dişin gücü azalabilir, bunu önlemek için diş kronla kaplanabilir.

ÇENE VE DİŞ CERRAHİSİ
Çene ve diş cerrahisi (ortodonti), diş hekimliğinin, diş ve çene yapısındaki bozuklukların tanı, tedavi ve önlenmesiyle ilgili dalıdır. Dişlere tel takılması, destek uygulaması ve takma diş gibi, dişlerin düzeltilmesi, güçlendirilmesi ve eksik dişlerin tamamlanmasıyla ilgili uygulamalar bu kapsama girmektedir. Bu tür uygulamaların sonucu ise daha iyi bir görünüm, dişlerin işlevlerinin ve diş sağlığının geliştirilmesidir.
Çene ve diş cerrahisiyle ilgili birçok işlem, çene gelişimleri tamamlanmamış çocuklar üzerinde yapılmaktadır. Çocuklukta uygulanan bu tedaviler, diş ve çene gelişimini yönlendirebilmeyi, ortaya çıkacak bozuklukların gelişmeden ya da kötüleşmeden önlenebilmesini sağlamaktadır.
Alt ve üst dişler aynı hizada değilse, ısırma ve çiğnemede sorunlar çıkabilir. Dişlerde, sıkmaktan ya da gıcırdatmaktan kaynaklanan düzensizlikler görülebilir. Ayrıca, dişler sıkışarak temizliği zorlaştırabilir, bu da iltihap, dişeti hastalıkları ve diş kayıpları riskini artırır. Diş ve çene gelişiminde ileri derecede bozukluk varsa ya da darbe, yaralanma vb nedenlerle diş ve çene yapısı bozulduysa, iltihaplanma, konuşma bozuklukları ve yeterli beslenememe gibi sonuçlar ortaya çıkabilir. Çene cerrahisinde, diş gelişimindeki bozuklukların yanı sıra, kişinin özgüvenini artırmak için estetik nedenlerle yapıları birçok işlem de vardır.

Çene yapısında görülen yaygın sorunlar
Çene yapısında görülen en yaygın bozukluk, yanlış çiğnemeden kaynaklanır ve üstçenenin ya da altçenenin öne çıkmasıyla kendini gösterir. Üstçene öne çıktığında bu, dişleri bozulma ve aşınmalara açık hale getir. Altçene öne çıktığında ise ön dişlerde aşınma meydana gelebilir. Doğru çiğneme hareketinde ise, üst dişler alt dişleri hafifçe kapatır. Bazen de üst dişler alt dişleri tamamen kapatır. Bu ise ön üst dişlerin arkasındaki dişetine zarar verebilir. Yanlış çiğnemeden kaynaklanan bir sorun da üstçenenin çok dar olması, bunun sonucunda da dişleri aynı hizaya getirebilmek için altçenenin bir tarafa doğru kaymasıdır. Yine aynı sorundan kaynaklanan bir başka sorun da bazı dişlerin aynı hizada olmaması, bunun sonucunda da yeme sorunları ve konuşma bozukluklarının ortaya çıkmasıdır. Diş kayıplarının neden olduğu boşlukların doldurulması, diş ve çene çarpıklıkları ya da bebekken parmak emmekten kaynaklanan bozuklukların tedavisinde de çene ve diş cerrahisi uygulamaları önerilmektedir.

Tedavi
Çene ve diş cerrahları, çene ve dişlerdeki sorunları nasıl tedavi edeceklerine karar vermek için röntgen teknolojisinden yararlanmaktadır. Tedavi, bazı dişlerin çekilmesi ya da çene ameliyatları biçiminde olabilir. Çocuklarda bu değerlendirme, yetişkin dişlerinin çoğunun geliştiği 8-10 yaşlarında yapılmaktadır. Tedavi ise çoğunlukla tel takılması biçiminde olmaktadır. Bu tedavi biçimi, dişlerin yaklaşık 18-24 ayda yerine geldiği yavaş bir süreçtir. Gelişimini tamamlamış bir çene yapısının değiştirilmesi zor olduğundan, bu işlem yetişkinlerde daha yavaş ve acı vericidir.
Diş telleri, dişlere takılan ve tellerle birbirine bağlanan kenetlerden oluşur. Teller, lastik bantlar ya da başa takılan bir aletle de desteklenebilir. 4-8 haftada bir, hekim telleri ayarlar. Bu teller, genellikle paslanmaz çelikten yapılmaktadır; ancak artık, daha az dikkat çeken ve şeffaf seramikten yapılan türleri de vardır. Teller çıkarıldıktan sonra, dişlerin düzgün kalabilmesini sağlamak için, belirli aralıklarla pürüz giderme işlemi yapılmaktadır.

DİŞ TELİ
Diş telleri, dişlerde çıkıntı ve çarpıklık ya da alt ve üstçenelerin aynı hizada olmaması gibi sorunların giderilmesinde kullanılan aletlerdir.
Dişlerin görünümünü ve işlevlerini geliştirerek diş sağlığına yardımcı olan bu aletler, genellikle paslanmaz çelikten ya da şeffaf seramikten yapılmakta ve her dişe tutturulmakta ya da yapıştırılmaktadır. Bu kenetler tellerle birleştirilmekte, teller de dişlerin yerinin yavaş yavaş değişmesini sağlamak için, üç yıla kadar düzenli aralıklarla yeniden ayarlanmaktadır. Gereken gerilmenin sağlanması ve sürecin hızlandırılması amacıyla, diş tellerine, yaylar, lastik bantlar ya da başka aletler (örneğin, başa takılan) eklenebilmektedir.

Diş telleri, diş ve çene yapısının değiştirilmesinin daha kolay olduğu, genellikle ergenlik çağındaki çocuklarda kullanılmaktadır; ancak son yıllarda yetişkinlerde de yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu teller, dişler ve çeneyle ilgili sorunları değerlendirirken röntgen teknolojisinden ve alçı kalıplardan yararlanan çene ve diş cerrahları tarafından takılmaktadır.

KRON VE KÖPRÜ
Kron ve köprü, eksik dişlerin yerinin doldurulması için ve genellikle birlikte uygulanan iki yöntemdir. Kron, metal ya da porselenden yapılan yapay diş ya da dişin kalan kısmının bu malzemelerle kaplanmasıdır. İki yanında diş kaybının sonucu boşluk olan bir diş, köprü uygulamasında birleştirici olarak kullanılmak amacıyla kronla kaplanabilir. Köprü, bir destek üzerine yerleştirilen ve genellikle altından yapılan ya da altın üzerine porselen kaplanmış yapay dişlerden oluşur. Doğal dişler gibi işlev görür ve boşluğun yanındaki dişlerin kaymasını önler. Kron ve köprü, doğal dişlere benzemesi için tek parçadır.