Hücreler ve Vücut Sistemleri

Her akciğer, göğüs zarı denen bir zarla çevrilmiştir. Az şişirilmiş ve bir çay kaşığı dolusu yağ içeren bir balon düşünün. Balonu akciğerin çevresine, kan damarlarının ve bronşların girişine ulaşıncaya kadar çekerek sarın; o zaman göğüs zarının görünümü hakkında fikir edinebilirsiniz. Balonun akciğere değen yarısı göğüs zarının “viseral tabakalıdır; dışarıdan görülebilen diğer yarısıysa “paryetal tabakadır”. Paryetal tabaka, göğüs kafesinin iç kısmına bağlıdır. Göğüs zarında az miktarda sıvı birikmesi akciğerin göğüs kafesine sürtünmeden hareket etmesine olanak sağlar. “Plörezi” terimi göğüs zarında sıvı birikmesi için kullanılan bir terimdir. Göğüs zarında fazla miktarda sıvı (virüsle bulaşan hastalıklarda serum veya göğüsten bıçaklanma durumlarında kan) biriktiğinde bunun dışarı atılması gerekir. Göğüs…

Akciğer kanseri aslında solunum yolları kanseridir ve tam adı “bronşlardan türeyen kanser”dir. Sigara içmek bronşlarda sürekli tahriş ve enfeksiyona neden olur (kronik bronşit). Sigaranın akciğer kanserinin nedeni olduğu kanıtlanmıştır. Akciğer kanseri diğer kanserlerden daha tehlikeli olabilir; çünkü sinsidir ve deri veya göğüs tümörünün aksine dıştan görünebilen bir belirtisi yoktur. Akciğer kanseri çoğunlukla şüphelenildiğinde veya tanısı konduğunda zaten ilerlemiştir.

Soluk borusu, birbirine lifli dokuyla bağlı, arkadan açılan dikey bir oluk oluşturan, 15-20 tane C şeklinde kıkırdak yığınıdır. Soluk borusu kası C’lerin uçlarını birbirine bağlar, oluğu kapatarak onu boru şekline getirir. Yemek borusundan aşağı doğru giden yiyecekler soluk borusunda, trachealis denen kas lifleri aracılığıyla baskı yapar. Yemek borusunda takılan çok miktarda yiyecek (topak) hava geçişini tıkayabilir ve kişinin nefesini ölüme neden olacak kadar kesebilir. Eğer gırtlak, duman solunduğunda olduğu gibi ödemle (şişlik) tıkanırsa, boynun kökünde, soluk borusunda geçici bir delik oluşturularak yapılan trakeostomi ile kurtarılabilir. (daha fazla…)

Gırtlak, yutağın önünde bulunan bir borudur ve kaslarla desteklenen zardan oluşmuştur. Yutma sırasında yiyeceklerin soluk borusuna gitmesini engellemek için gırtlağın girişini kapatan kıkırdakla (gırtlak kapağıyla) başlar. Bu borunun küçük bir boşlukla birbirinden ayrılan iki kısmı vardır. Ust kısım, gırtlak kapağının üst kenarında başlar ve altındaki vestibüler kıvrımlarda veya “yalancı ses telleri“nde bulunur. Alt kısım, ses şeritlerinde başlar ve krikoid kıkırdağa bağlandığı yerde biter. Krikoid kıkırdak aşağıdaki soluk borusuna bağlıdır. Ses şeritleri gırtlağın önündeki tiroid kıkırdağına ve arkasındaki ibriksi kıkırdağa bağlıdır. (daha fazla…)

Yutak, burun ve ağız boşluğuyla gırtlağın arkasında bulunur, yemek borusunda biter. Yutağın her iki duvarında, burun boşluğunun hemen arkasında bulunan işitme borusunun ağzı, yutakla ortakulak boşluğunu birbirine bağlar. Kulak boşluğunun basıncını atmosfer basıncıyla dengeler. Nezle nedeniyle yutak iltihaplandığında, işitme borusunun ağzı tıkanır, basınç farkından dolayı kulak zarı serbestçe titreşemez ve sesler boğuklasır.

Burnun görünen kısmı, burun boşluğunun yalnızca ön girişidir ve kıkırdakla desteklenir. Burun direği burun boşluğunu ortadan böler; ucundaki boşluğu ikiye bölen kıkırdaktan ve beyne yakın yerde kemikten oluşur. Bu kıkırdak, septal deviasyonda (burun boşluğunu ikiye ayıran ince ara kemik yapının eğriliği) eğrildiğinde, her ne kadar dış burun hâlâ simetrik görünse de, burun boşluğunun yarısı daralabilir. (daha fazla…)

Serum, kanın antikorları içeren bir kısmıdır. Eğer tehlikeli bir zehre veya antikoru olmayan bir mikroorganizmaya maruz kaldıysanız, tedavi bazen antiserum iğnesini içerir. Bu serum, aynı zehre veya mikroorganizmaya daha önce maruz kalmış bir başka insanın veya hayvanın serumundan üretilir; serum, kendi antikorlarınızı üretene kadar bağışıklığınızı geçici olarak destekleyecek antikorları içerir. Serum hastalığı, antiserum iğnesinden 2 ya da 3 hafta sonra gelişebilen antiseruma karşı verilen alerjik bir tepkidir. Belirtiler deride kaşıntı ve kızarıklık, eklem tutulması ve ateşi içerir. Hastalar genellikle birkaç hafta içinde tamamen iyileşir. Tedavide genellikle alerji gidericiler ve kortikost kullanılır.

Toksemi, zehirlerin neden olduğu kan zehirlenmesidir. Bakteriyel dizanteri, difteri, yemek zehirlenmesi ve tetanos gibi bakterilere bağlı birçok enfeksiyon toksemiye neden olur. Gebelik toksemisi (eklampsi veya preeklampsi olarak da bilinir) kan basıncında, böbrek işlevinde ve merkezi sinir sisteminde gebeliğin son zamanlarında ortaya çıkabilen ciddi bir rahatsızlıktır.

Bakteremi ve septisemi (bakterinin ve zehrin kana karışması; aynı zamanda kan zehirlenmesi denir), kan dolaşımına bakterilere bağlı enfeksiyon girdiğinde ortaya çıkar. Enfeksiyon kana bir kez bulaştığında, vücudun diğer kısımlarına da taşınabilir. Belirtiler yüksek ateş, terleme, halsizlik ve titremedir. Bakteremi ve septisemi arasında şöyle bir fark vardır; septisemi daha ciddidir ve genellikle bakterinin kanda çoğaldığını ve ciddi bir hastalığa neden olduğunu gösterir. Ciddi septisemi vakalarında, karaciğer veya beyin gibi iç organlarda apseler oluşabilir. Şiddetli kan zehirlenmesi ölümcül olabilir. Durum, hastanede damardan yapılan antibiyotiklerle acil tedavi gerektirir.

Her 100.000 kişiden birinde görülen bu ender hastalık, kemik iliğinin nötrofıl üretimindeki bir bozukluktur. Nötrofıller, amacı bakteri ve diğer işgalci organizmalarla savaşmak olan bir beyaz kan hücresi türüdür. Kemik iliğinde oluşurlar ve enfeksiyonla savaşmak için kan dolaşımına bırakılırlar. Akyuvar eksikliğinde; kemik iliğinin nötrofıl üretimi, genellikle belli bir ilacın yan etkisi olarak yavaşlar veya tamamen durur. Eğer kırmızı kan hücrelerinin ve pıhtılaşma hücrelerinin üretimi de etkilenirse, buna pansitopeni denir. Eğer kanda dolaşan yeteri miktarda nötrofıl yoksa, vücut fırsatçı enfeksiyonlara karşı savunmasız hale gelir. Bunlar boğaz ağrısı veya ağız ülseri gibi hafif hastalıklardan zatürre gibi ciddi ve yaşamı tehdit eden hastalıklara kadar çeşitlilik gösterebilir. (daha…