Sağlık Ansiklopedisi

Nükleik asitler vücut hücreleri dışında, virüs, bakteri ve enfeksiyona yol açan başka faktörlerde de bulunur. Bu testler, vücuttaki yabancı mükleik asitlerin saptanmasında çok başarılıdır.

Karaciğer işlevleriyle ilgili kan testleri, karaciğer sağlığıyla ilgili bilgi veren testlerdir. Karaciğerin, önemli birçok işlevi vardır. Albümin gibi önemli birçok proteinin yapımında ve pıhtılaşmayı sağlamada önemli işlevlere sahiptir. Albümin, kanın akışkanlığının sağlanmasından ve kimyasal maddelerin taşınmasından sorumlu olan en temel proteindir. (daha fazla…)

En fazla istenen patoloji testlerinden biri, eritrosit çökelme hızıdır (ESR). Eritrosit çökelme hızı, ince bir tüpte bulunan kanda, alyuvarların (eritrosit) çökme hızıdır. Enfeksiyonlar, kansızlık, bazı romatizmal hastalıklar ve bağışıklık sistemi hastalıklarında, eritrosit çökelme hızı normalden (1-20 milimetre/saat) hızlıdır. Ayrıca çoklu miyelom adlı kemik iliği hastalığı (multipl miyelom) gibi bazı kanser türlerinde de eritrosit çökelme hızı yükselebilmektedir. Enfeksiyon tedavisinin etkisi, iyileşme sağlanıncaya kadar (eritrosit çökelme hızı normale dönene kadar) bu testle izlenebilir. Tüberküloz (verem) ve kemik enfeksiyonlarının tedavisi de bu yolla denetlenebilir.

Kan gazlarının analizi, atardamarlardaki ve toplardamarlardaki kanda oksijen ve karbondioksit düzeyleri ile hidrojen iyon konsantrasyonu (pH) ölçülmesi amacıyla yapılır.

Kan şekeri testleri, kandaki glikoz düzeyini belirler. Glikoz, yiyeceklerdeki karbonhidratlardan sağlanan, basit şekerlerdir ve vücuttaki hücrelerin beslenmesi için gereklidir. Glikoz, vücutta kanla dolaşır, idrarda şeker bulunması, kandaki şeker düzeyinin çok yüksek olduğunu belirtir, bunun doğrulanması içinse kan şekeri testi yapılabilir. Kan şekeri düşükse, kişi (hipoglisemi) açlık, halsizlik, yorgunluk hisseder; baş ağrısı, terleme ve baygınlık olabilir; hatta komaya girebilir. Kan şekerinin yüksek olması (hiperglisemi), vücudun glikoz emilimini denetleyemediğini belirtir ve bu durum şeker hastalığının (diyabet) belirtisi olabilir.

Kan sayımı, alyuvar, akyuvar, trombosit ve hemoglobin sayısının belirlenmesidir. Bunun için, kişiden kan örneği alınır ve kan hücrelerinin sayısı elektronik olarak ya da mikroskop altında görsel olarak sayılır. Diğer laboratuvar testleri, kan örneğindeki hemoglobin düzeyi ile alyuvar ve akyuvar oranlarını belirler. Akyuvar sayısının fazla olması enfeksiyon kuşkusu yaratırken, az olması kemik iliğinde bir sorun olduğuna işaret edebilir.

Kan, alyuvarlarda bulunan antijenlere (vücudun bağışıklık tepkisi vermesini sağlayan maddeler) göre gruplara ya da türlere ayrılır. Temel kan grupları, A, B, AB ve O’dır (sıfır). Bu kan gruplarına sahip kişiler, Rh pozitif ya da daha seyrek olarak Rh negatif olabilir. Gebelikte, anne ile bebek arasındaki Rh faktörü uyumsuzluğu, ceninin alyuvarlarına karşı antijen üretmesine neden olur ve gebeliğin sonraki dönemlerinde bebekte kansızlığa ya da sarılığa; hatta ölüme yol açabilir. (daha fazla…)

Bu testlerde, beyin-omurilik sıvısından örnek almak, ilaç vermek ya da anestezi uygulamak amacıyla, omurilik boşluğuna (genellikle üçüncü bel omurunun altından) iğne ile girilir. Beş bel omuru, vücudun bu bölgesinin en dar kısmındadır. Bu işleme, “belden su alınması” da denir.

Bu yöntem, idrar yapma sorunu olan kişilerde, idrar kesesi işlevlerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılır. Bu testte, idrar kesesi steril su ile doldurulur. Bu işlem sırasında hasta uzanır ve gevşemeye çalışır. Kalın bağırsağın son kısmından da karın bölgesine basınç uygulanır. Hasta bu işlemler sırasında neler hissettiğini söyler ve idrar kesesine yapılan basınç sürekli izlenir.

Pap (Papanicolaou) smear testi, mikroskop altında incelemek üzere, rahim boynundan hücre örneği alınması işlemidir. Bu testle, dölyatağında kanser belirtisi taşıyan hücrelerin ya da kanser hücrelerinin olup olmadığı saptanabilir. Bu nedenle, kadınların cinsel yaşamlarının başlamasından itibaren düzenli olarak yaptırmaları gereken, önemli bir test olarak kabul edilmektedir. (daha fazla…)