Sağlık Ansiklopedisi

Bebeklerinde ağır gelişme geriliği ya da başka nedenlerle fetal distres gelişme riski yüksek olan anne adaylarının doktorlarının belirlediği bir dönemden itibaren cinsel ilişkide bulunmamaları gerekir. İlişkinin yasak olduğu süre doktor tarafından belirlenir.

Genel itibarla; önceki gebeliklerinde tekrarlayan düşük, erken doğum, serviks yetmezliği ve buna bağlı erken doğum ya da düşük öyküsü olan, mevcut gebeliğinde ise düşük tehdidi, erken doğum tehdidi, erken membran rüptürü, vajinal kanama, genital bölgede enfeksiyon gibi normal dışı durumları olan anne adaylarının bu normaldışı durum ortadan tümüyle kalkana kadar cinsel ilişkide bulunmamaları gerekir. (daha fazla…)

Bu hastalıklar, uygulanan tıbbi tedavinin neden olduğu ya da hekimin sözleri; hasta üzerinde uyguladığı tedavi ya da eylemlerin etkisiyle ortaya çıkan hastalıklardır. Bu, kaçınılmaz bir yarı etki olabileceği gibi, tedavinin uygun olmaması sonucu da oluşabilir. Batı dillerinde bu hastalıklar için kullanılan “iatrogenic” terimi, Yunanca’daki iatros (hekim) ile genic (kaynaklanan) sözcüklerinden gelmektedir. Bu tür hastalıkların, gelişmiş ülkelerdeki trafik kazaları sonucu meydana gelen ölümlerden 2-4 kat fazla olduğu tahmin edilmektedir. Yaşlı insanlar ise gençlere göre iki kat fazla risk altındadır. Bu tür hastalıklar, geleneksel tıpta da alternatif tıpta da görülebilmektedir. (daha fazla…)

Vücuttaki küçük tümörlerin (iyi ya da kötü huylu) ya da kitlelerin, çevre dokuları mümkün olduğunca az bozarak alınmasına yönelik cerrahi girişimdir. Bu yöntem, özellikle meme kanserlerinde uygulanır ve tüm memenin alınabildiği mastektominin daha ılımlı bir biçimidir. Lumpektomiden sonra, kalan kanser hücrelerinin yok edilmesi için, ışınım (radyasyon) ve kimyasal tedaviler (kemoterapi) de uygulanabilir. Tümörün türüne ve gelişimine bağlı olarak, yalnızca lumpektomi gerekebilir. Bu teknik, cerrahın daha ileri bir cerrahi girişim gerekip gerekmediğine karar vermesine de yardımcı olabilir.

Bir tümörün alınmasından sonra meme yapısının düzeltilmesine ya da görünüşün düzeltilmesi amacıyla memenin boyutlarının değiştirilmesine yönelik cerrahi girişimlerdir. Meme boyutlarının küçültüldüğü meme küçültme ameliyatlarında, genellikle memenin büyüklüğünden kaynaklanan ağrı ve rahatsızlık duygusunun giderilmesi amaçlanır. Bu işlemde, genel anestezi ile meme dokusunun bir kısmı fazla deriyle birlikte alınır, ayrıca, meme başı da daha yukarıya alınabilir. Bu işlem, yaklaşık 6 saat sürmektedir. Memenin bir kısmındaki derinin alınarak tüm memenin (meme başı ve alttaki meme dokusuyla birlikte) yukarı taşındığı meme kaldırma ameliyatı, daha kısa bir işlemdir. (daha fazla…)

Memedeki hastalıklı dokunun, genellikle kanserli dokunun alınmasına yönelik cerrahi girişimdir. Memedeki hastalıklı dokunun alınmasıyla ilgili olarak, tümörün türüne, boyutlarına, ne kadar hızlı büyüdüğüne, kanserli hücrelerin ne kadar yayıldığına ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenen farklı yaklaşımlar vardır. Lumpektomide, yalnızca memedeki kitle alınır. Basit mastektomide, yalnızca meme alınır. Kökten (radikal) mastektomide, memeyle birlikte çevresindeki lenf düğümleri, kas, yağ dokusu ve deri de alınır. Değiştirilmiş mastektomide ise meme ve kasın bir bölümü alınır. Kökten mastektomi dışında bu tür ameliyatlarda, genellikle meme protezi de takılır.

Fallop borularının bağlanması denilen işlem, gebeliğin önlenmesi amacıyla fallop borularının kapatılmasına yönelik cerrahi bir girişimdir. Fallop boruları, sperm hücrelerinin yumurtalığa geçmesini, döllenmiş yumurtanın da yerleşmek ve gelişmek üzere dölyatağına doğru hareketini sağlar. Fallop borularının bağlanması ya da uçlarının kesilerek birleştirilmesi, spermlerin yumurtaya ulaşmasını engelleyecek, bu da kadının gebe kalmasını önleyecektir. Kısırlaştırma ameliyatı, laparoskopla (optik bir alet) göbeğin altında küçük bir kesi açılıp karın boşluğuna girilerek ya da dölyolundan gerçekleştirilebilir. Fallop boruları, bir halka ya da klipsle kapatılır veya ısı ya da lazerle yakılır. Daha küçük çaplı bir laparotomi, kasığın altında küçük bir kesi açılarak gerçekleştirilebilir. (daha fazla…)

Ersuyunun, dölyoluna ya da dölyatağı boynuna, cinsel ilişki dışında bir yöntemle konulması, yapay dölleme olarak bilinir. Yapay dölleme, kısırlığın çözümünde, eşi kısır ya da iktidarsız olan kadınların gebe kalmasını sağlamak için kullanılmaktadır. Yapay dölleme, hayvan üretme yöntemi olarak da kullanılmaktadır. 20. yüzyılın başlarında, Rusya’da hayvanlarda kullanılmak üzere geliştirilen yapay dölleme, 1930′ların sonunda tüm dünyaya yayıldı. Hayvanlarda bu yöntem, çiftlik hayvanlarında istenen özelliklerin yavrulara aktarılmasını ve doğal süreçte gerçekleşemeyecek bir üremeyi sağlıyordu, insanlarda ise, erkeklerdeki kısırlık ve iktidarsızlık sorunlarının yanı sıra, kadınlardaki dölyatağı boynu mukusunun alıcı olmadığı durumlarda ya da açıklanamayan kısırlıklarda da bir seçenek olabiliyordu. (daha fazla…)

Kürtaj (Gebeliği sona erdirme amaçlı kürtaj -tıbbi danışman notu) gebeliğin, embriyonun ya da ceninin kaybıyla, zamanından önce kendiliğinden ya da yapay yöntemlerle sona erdirilmesidir. Gebeliğin kendiliğinden sona ermesi genillikle düşük olarak bilinir. Kürtaj konusu, çeşitli tartışmalara yol açmıştır. Kürtaj taraftarları, kürtajın yasal olması gerektiğini, böyle olmaması durumunda ise kadınların, istenmeyen gebelikleri sona erdirmek için güvenli olmayan yollar deneyebileceklerini öne sürmektedir. Kürtaj karşıtları ise, embriyonun dölyatağına (rahim) düşer düşmez bir canlı olduğunu, bu nedenle de kürtajın bu yaşamı sona erdirmek demek olduğunu öne sürmektedirler. (daha fazla…)

Kazıma (kazıma amaçlı kürtaj -tıbbi danışman notu) jinekolojide yaygın olarak uygulanan bir işlemdir. Dölyatağı boynunun açılması (genişletilmesi) ve dölyatağının içinin, uzun bir sapı ve kaşığa benzer ucu olan bir aletle kazınmasıdır. Genellikle, dölyatağının içini kaplayan dokudan (endometriyum) inceleme amacıyla örnek almak ya da bir düşükten sonra kalan plasenta parçalarını temizlemek için yapılır. Bu işlem, genel ya da lokal anesteziyle yapılabilir; bazı yan etkileri ile işlemden sonra ortaya çıkan etkileri vardır.

Dölyatağının (rahim) kas dokusunda oluşan tümörlerin ameliyatla alınması işlemidir. Kadının üreme yetisinin korunması gerektiğinde, histerektomi yerine uygulanmaktadır. Daha önce histerektomi gereken kadınların yaklaşık dörtte biri, artık miyomektomi olabilmektedir. Dölyatağının alınmadığı miyomektomi, büyük bir ameliyat değildir. Miyomektomi, dölyolundan (vagina) ya da karında açılan bir kesiden yapılabilmektedir. Ancak, kadın daha sonra çocuk isterse, sezaryen gerekebilmektedir.