Sağlık Ansiklopedisi

Ağrı tedavisinde kullanılan ve sinirlere elektrik akımı gönderilmesine dayanan bir yöntemdir (Transcutaneous Eledrical Nevre Stimulation- TENS). Bu yöntemde, deri yüzeyine bağlanan elektrotlarla sinirlere elektrik akımı gönderen bir aygıt kullanılır ve bu elektrik akımı, ağrı iletisinin beyne gitmesini önleyerek ağrı duyusunu baskılar. Elektrotlar, genellikle ağrının olduğu yere ya da yakınına, elektro-akupunktur olarak bilinen teknikte ise akupunktur noktalarına yerleştirilir. Bu teknikte kullanılan aygıtlar, ani ya da kronik ağrıların tedavisinde kullanılmakta ve ağrıkesici ilaçlara gereksinimi azaltmaktadır.

Çekme (fraksiyon), vücudun bir bölümü çekilerek uygulanan bir tekniktir; kırık kemiklerin düzgün kaynamasını sağlamak amacıyla kullanılmaktadır. Ayrıca, kaslardaki gerginliğin azaltılması amacıyla fizik tedavide ve belkemiğindeki kaymış ya da fıtıklı dikselere binen basıncın azaltılması amacıyla da kullanılmaktadır. Bu yöntemde, genellikle, bir yönde belirli bir süre sürdürülen bir çekme gücü sağlamak için, ağırlıklar kullanılır. Belkemiğine (bel çekme) uygulanırken, vücudun üst kısımları, kalça kemiği, uylukların üst kısımları sabitlenir; sonra belkemiğini güçlendirmek ve sorunlu disklerin üzerindeki omurlara binen basıncı gidermek için, bir makineyle ya da ağırlıklarla, dikkatlice hesaplanmış bir çekme gücü uygulanır. (daha fazla…)

Epidural anestezi, doğum sırasındaki ağrının giderilmesi amacıyla, uyuşmayı sağlayan maddenin, belkemiğinin alt kısmına yakın bir yerden verildiği anestezi türüdür. Bu yöntemde, vücudun alt bölgesi kısmen ya da tamamen uyuşur; ama hastanın bilinci açık kalır. Bu anestezi türünde bazen kan basıncı artabileceğinden, bir hekimin önerisiyle yapılabilmektedir. Epidural anestezi, ağrının giderilmesinde, diğer yöntemlere göre daha etkili bir yöntemdir; ancak sezaryenle doğum olasılığını, ikinci aşamada kullanılırsa da doğuma müdahale olasılığını artırmaktadır. Bebek ve uzun dönemde anne üzerinde etkileri konusunda ise çok az bilgi vardır.

Anestezi, duyu kaybı, özellikle de ağrı duyusunun kaybıdır. Anestezi sağlayan maddeler, sinir sistemini etkileyerek ağrının hissedilmesini önleyen ilaçlardır. Sinir sistemi, beyne bilgi gönderen nöronlardan (sinir hücreleri) oluşur. Sonra beyin bu bilgileri işlemden geçirerek motor nöronlarla kaslara iletir. Uyuşmayı sağlayan maddeler, çeşitli biçimlerde etkide bulunur; örneğin, sinir liflerini etkiler ve sinirler arasındaki iletimi önler. (daha fazla…)

Bu teknik, plazmanın, bir süzme aygıtından geçirilerek bazı antikorlardan ve anormal protein öğelerinden temizlenmesi ve temiz plazmanın tekrar hastanın vücuduna verilmesi işlemidir. Plazmaferez, sistemik kızartılı lupus (sistemik lupus eritematozis adlı hastalık), miyasteni gravis ve çoklu miyelom adlı kemik iliği hastalığı (multipl miyelom) gibi bazı bağışıklık sistemi hastalıklarının (antikorların vücudun kendi dokularına saldırmasından kaynaklanan) tedavisinde kullanılmaktadır.

Kan nakli, bir kişiden başka bir kişiye kan aktarımıdır. Bir hastalıktan ya da kan kaybından kaynaklanan ciddi kansızlık durumlarında ve şok tedavisinde kan nakli gerekebilir. Kan nakli için gereken kan, genellikle kan veren kişilerden (donör) alınır ya da kan bankalarında depolanır (kan bankalarında, kişiler kendi kanlarını daha sonra olacakları bir ameliyatta kullanılmak üzere saklayabilirler). Alınan kanlar, başka bir kişiye verilmeden önce, HIV ve diğer virüsler açısından incelenir. Kan bankalarında toplanan kanlar, alıcı ile verici arasında bir kan uyuşmazlığının önlenmesi için eşleştirilir. Uyuşmazlık, kan nakli sırasında vücudun tepki göstermesine neden olabilir ve bu şiddetli olduğunda ölüme yol açabilir. (daha fazla…)

Parasentez, vücut boşluklarında, genellikle de karında biriken sıvının boşaltılması için kullanılan tıbbi bir yöntemdir. Bu işlem, hekim muayenehanelerinde ya da hastanelerde yapılabilir. Bu yöntemde, söz konusu alan lokal anesteziyle uyuşturulduktan sonra, özel bir iğneyle sıvı boşaltılır. Bu özel iğnenin girişini kolaylaştırmak için küçük bir kesik açılabilir. Parasentez, genellikle, sıvı birikmesinin nedenini araştırmak için karın içi sıvısından örnek almak, iç kanama olup olmadığını anlamak ya da sıvı birikmesinin etkilerini incelemek amacıyla kullanılır.

Diyaliz, böbrekler işlevini yerine getiremediğinde, kandaki zehirli maddelerin (atık maddeler) kandan atılmasını sağlayan yöntemdir. Diyaliz, genellikle böbrek hastalıklarında kullanılır; ancak bazen zehirlenen kişilerde ya da ilaç doz aşımı durumlarında, zehirlerin ya da ilacın hızlı bir biçimde kandan temizlenmesi amacıyla da kullanılmaktadır. Böbrekler, normal işlevlerinin % 10′undan fazlasını yerine getiremiyorsa, bu böbrek hastalıklarında son aşama olarak kabul edilir ve diyaliz gerekir. İki tür diyaliz yöntemi vardır: Karın zarı diyalizi (peritonal diyaliz) ve kan diyalizi (hemodiyaliz). (daha fazla…)

Yaşam desteği, genellikle, komadaki ya da vücudun yaşamsal işlevlerini doğal olarak sürdüremeyen hastalara, solunum, dolaşım, sıvı ve besin alımı gibi işlevlerin sürdürülebilmesi için verilen destek anlamına gelir. Yaşam desteği, makinelerle solunumun ve dolaşımın sağlanması, fiziksel tedavi ve hastanelerin yoğun bakım birimlerinde 24 saat sürdürülen hemşire gözetimini içerir. (daha fazla…)

Kalp gibi başka organlarda da (dölyatağı ve bağırsaklar gibi), ritmik kasılmaları denetleyen özel dokular bulunur. Kalpte, doğal olarak oluşan ve ritmik kasılmaları doğrudan denetleyen, sinoartiyal düğüm (kalpte sağ kulakçıkta bulunan uyarı merkezi) denilen bir hız ayarlayıcısı vardır. Sinoatriyal düğüm, sağ kulakçığın duvarında (çeperinde), vena kava superiyorun (vücudun üst yanındaki kanı toplayan toplardamar -tıbbi danışman notu) yakınındadır ve kendi elektrik üretiminin bir ritmi vardır. Bu hareket, çevresindeki kalp kaslarına, özel iletici hücrelerle de tüm kalbe iletilir, bu da kalp kaslarının kasılmasını başlatır. Sinoatriyal düğümün elektriksel ritmi, vagus siniri tarafından yavaşlatılabilir, kalpteki sempatik sinirler ya da epinefrin (adrenalin) gibi hormonlar tarafından hızlandırılabilir. (daha fazla…)