Sağlık Ansiklopedisi

Anjiyoplasti, hastalıklardan (genellikle damar setliği nedeniyle) etkilenen damarların onarılması işlemidir. Kalbi besleyen damarlarda ya da kol, bacak, beyin ve böbrek gibi organlardaki atardamarlarda gerçekleştirilebilir. Anjiyoplasti, ameliyat gerektiren ya da gerektirmeyen bir işlem olabilir. Cerrahi anjiyoplastide, damarın hastalıktan etkilenen kısımları çıkarılır ve yerine, vücudun başka bir yerinden alınan bir damar dokusu ya da yapay bir doku konur. Bu yöntem, baypas ameliyatlarına bir seçenek oluşturmaktadır. (daha fazla…)

Kateter (sonda), küçük bir aralıktan, vücut boşluklarına ya da tıkalı bir damara sıvı vermek amacıyla sokulan, esnek, içi delikli bir tüptür. Kateterler cam, metal, yumuşak ya da sert lastik, lastik karıştırılmış ipek ya da plastik gibi maddelerden yapılabilir. Bu araç, bir ameliyat sırasında, hastanın idrar kesesine geçici olarak yerleştirilebilir; beyin, omurga hastalıkları ya da felç nedeniyle idrar kesesinin az veya çok çalıştığı durumlarda ise kalıcı olarak yerleştirilebilir. (daha fazla…)

Fibrilasyon, kas liflerinin düzensiz ve hızlı kasılmalarıdır. Kalpte bunun nedeni, bir kalp hastalığı (koroner atardamar hastalıkları gibi), kalp ritmini düzenlemekte kullanılan ilaçlar (digitalis gibi) ya da elektrik çarpması olabilir. Defıbrilasyon terimi de, durmuş ya da atımı bozulmuş kalbin ritmini düzeltme işlemi için kullanılmaktadır. Fibrilasyon, kalbin alt odacıklarını (karıncık) etkiliyorsa, bu, kalbin durmasına neden olur ve kalp vücuda çok az kan gönderdiği ya da hiç gönderemediği için, bunun hemen arkasından ölüm gerçekleşir. (daha fazla…)

Taş kırma (litotripsi) olarak bilinen bu yöntem, idrar kesesi, safrakesesi, idrar borusu ya da böbrekler gibi organlarda oluşan taşların parçalanmasıdır. Bu tekniğin yaygın olarak kullanılan türünde, vücudun dışında yaratılan şok dalgalan parçalanacak taşa gönderilir. Bu teknik, genellikle, boyutları 1,5 santimetreyi aşmayan taşlar üzerinde ve anestezi altında uygulanmaktadır, işlem sırasında, hasta suya sokulabilir. Taşın kesin yerini saptamak içinse röntgen ya da ultrason kullanılır. (daha fazla…)

Tüpte dölleme (in vitro fertilization-IVF), yumurtanın bir cam tüpte (in vitro, “cam içinde” demektir) döllenmesi ve embriyonun kadının dölyatağına (rahim) yerleştirilmesidir. Bu yöntem, ilk uygulandığında “tüp bebek” yöntemi olarak adlandırılmıştı. Bu teknik, ilk olarak 1970′lerde kullanılmış ve yumurtanın yumurtalıklardan fallop boruları yoluyla dölyatağına geçişini önleyen bir engel nedeniyle gebe kalamayan kadınlara umut vermiştir. Artık, bu nedenden kaynaklanan kısırlıkların tedavisi vardır. Tüpte dölleme işlemi, 10 gün boyunca, kadına yumurta oluşumunu uyaran ilaçların verilmesiyle başlamaktadır. Bu süreçte, ultrasonla, yumurtaların içinde geliştiği yumurtalık foliküllerinin sayısı ve boyutları incelenir. (daha fazla…)

Menopoz döneminde, yumurtalıkların işlevleri geriler, üreme hormonları olan östrojen ve progesteron üretimi azalır. Bu hormonların azalmasının, ateş basması (genellikle yüzde ve boyunda hissedilen ani bir ısı duyusu, kızarma ve terleme), baş ağrısı, dölyolunda kuruluk, kaygı ve uyku bozuklukları gibi belirtileri vardır. Yumurtalıkların salgıladığı hormonların azalması sonucunda, hipofiz bezinin salgıladığı hormonlar yükselir ve bunun sonucunda ateş basması görülebilir, dölyolunda kuruma ise östrojen eksikliğinin sonucudur. Östrojen kaybı, kalp hastalığı riskine artırır. Menopozdan sonra kemik kaybı da artar; bu ise, kemiklerin kalsiyum kaybettiği ve kolayca kırıldığı osteoporoza neden olabilir. (daha fazla…)

Sünnet, penisin, sünnet derisi denilen ön derisinin kısmen ya da tamamen kesilmesidir. Kadın cinsel organının kısmen ya da tamamen çıkarılması ise kadın sünneti olarak bilinmektedir. Sünnet, erkek çocuklarda ergenlik çağından önce, bazı Arap ülkelerinde ise evlenmeden önce yapılmaktadır. Eski Mısır’dan beri bir ayin, günümüzün islam ve Yahudi topluluklarında ise önemli bir dinsel törendir. Temizliği sağladığı ve kendi kendini tatmini önlediği inancıyla, 1990′lerin başlarında sanayileşmiş birçok ülkede popüler hale gelmiştir. (daha fazla…)

Gebelikten korunma (doğum kontrolü), basitçe, gebe kalmamak için alınan herhangi bir önlemdir. Gebelikten yüzde yüz korunmanın tek yolu, dölyolu (vagina) aracılığıyla cinsel ilişkiden kaçınmaktır. Gebeliğin oluşması için, kadının yumurtaları, erkekten gelen sperm dolu meniyle temas etmelidir. Doğal gebelikte, meni dölyolunda birikir. Sonra, yumurtayı döllemek üzere dölyatağı boynu ve dölyolu boyunca ilerler. Döllenen yumurtanın ise dölyolunun içyüzüne (endometriyum) yerleşmesi gerekir. (daha fazla…)

Bağışıklık kazandırma yönteminde, vücudun bir hastalığa karşı kendi bağışıklık tepkisini oluşturmasına yardımcı olmak amacıyla, ölü virüs ya da bakteriler, zayıflatılmış, etkisi yok edilmiş bir zehir (toksin), bazen de sentetik olarak elde edilmiş aşılar kullanılır. Bu işlemden sonra bağışıklık sistemi, bu virüs, bakteri ya da zehir vücuda girdiğinde onu tanıyabilen ve yok edilmesine yardımcı olan özel proteinler, yani antikorlar üretir. Ayrıca, bağışıklık sisteminin diğer kısımları da, herhangi bir bulaşmaya karşı savaşmak üzere harekete geçirilir. (daha fazla…)

Hormonlar, vücudun, kan şekeri, kemik gelişimi ve süt üretimi gibi süreçleri düzenlemek için salgıladığı kimyasal maddelerdir. Bazı kanser türlerinin gelişimi, belirli bir hormonun varlığına bağlıdır; örneğin bazı meme kanseri türleri, kadınlık hormonları östrojen ve progesteron hormonuyla ilişkilidir. Hormon tedavisinin amacı ise, hormon düzenini değiştirerek bu kanser türlerinin gelişmesini önlemektir. Hormon tedavisi, genellikle ameliyat ve ışın tedavisiyle birlikte kullanılmaktadır. (daha fazla…)